Steeds meer bedrijven in de eurozone accepteren mobiele betalingen. In twee jaar tijd steeg het aandeel van 36 naar 68 procent. Tegelijkertijd blijft contant geld opvallend goed overeind, blijkt uit nieuw onderzoek van de Europese Centrale Bank (ECB).
De manier waarop consumenten betalen verandert snel. Vooral mobiele betalingen maken een sterke opmars. Uit het nieuwe onderzoek van de ECB onder 8.205 bedrijven blijkt dat inmiddels 68 procent van de bedrijven met een fysieke betaalplek mobiele betalingen accepteert. In 2024 was dat nog 36 procent. Daarmee is mobiel betalen in twee jaar tijd bijna verdubbeld.
Het onderzoek richt zich op bedrijven in de detailhandel, horeca, hotels en de sector kunst, entertainment en recreatie. Juist daar komen consumenten dagelijks in aanraking met verschillende betaalmethoden.
Mobiel groeit snel
De groei van mobiele betalingen is volgens de ECB een duidelijke aanwijzing dat digitale betaalmethoden steeds belangrijker worden. Onder mobiele betalingen vallen onder meer directe betaalmethoden en digitale wallets. Daarmee ontstaat een betaalwereld waarin smartphones steeds vaker de rol van fysieke betaalmiddelen overnemen. Een consument hoeft voor een betaling in een winkel steeds minder een bankpas of contant geld te gebruiken: de smartphone kan het betaalmiddel zelf zijn.
Ook bedrijven spelen daarop in. Een kwart van de onderzochte bedrijven heeft inmiddels maatregelen genomen om digitale betalingen te stimuleren. Dat gebeurt bijvoorbeeld door betaalterminals aan te schaffen die cashloze betalingen ondersteunen, het aantal kassa’s waar contant geld wordt geaccepteerd te verminderen of klanten actief op digitale betaalmogelijkheden te wijzen.
Online is digitaal
De digitalisering wordt nog duidelijker bij online winkelen. Van de bedrijven die online verkopen, accepteert 82 procent betaalkaarten en 74 procent bankoverschrijvingen. Crypto speelt bij reguliere online betalingen nauwelijks een rol: slechts 0,2 procent van de onderzochte bedrijven accepteert cryptoactiva.
Dat verschil tussen online en fysieke winkels is belangrijk. Contant geld is per definitie niet bruikbaar op internet. Naarmate consumenten meer online kopen, groeit daardoor automatisch het belang van digitale betaalmethoden. De ECB ziet deze ontwikkeling ook als een belangrijke reden voor de ontwikkeling van de digitale euro. De digitale euro moet volgens de centrale bank een digitale vorm van contant geld worden, die zowel in fysieke winkels als online en tussen personen gebruikt kan worden.
Contant geld blijft
Toch betekent de digitalisering niet dat contant geld op korte termijn verdwijnt. Integendeel: 92 procent van de bedrijven met een fysieke betaalplek accepteert in 2026 contant geld. Dat is zelfs iets meer dan de 90 procent in 2024. Van de bedrijven die momenteel cash accepteren, verwacht 92 procent dat de komende vijf jaar te blijven doen.
Opvallend is bovendien dat bedrijven contant geld op verschillende punten juist gunstiger beoordelen dan digitale betalingen. Vooral op het gebied van privacy en betrouwbaarheid scoort cash volgens bedrijven beter. Ook voor kosten, snelheid, gebruiksgemak en veiligheid wordt contant geld door een aanzienlijk deel van de bedrijven als gunstiger beoordeeld. Dat betekent dat digitalisering niet automatisch gelijkstaat aan een voorkeur voor uitsluitend digitale betalingen. Een derde van de bedrijven heeft geen voorkeur voor de manier waarop klanten betalen. 24 procent geeft de voorkeur aan pinbetalingen, terwijl 21 procent liever contant geld ontvangt.
Slimme kassa’s
Ook de kassa zelf wordt steeds digitaler. Zo heeft 13 procent van de bedrijven zelfscankassa’s geïntroduceerd. Bij 52 procent van deze bedrijven accepteren de zelfscankassa’s ook contant geld. Daarnaast beschikt 38 procent van de bedrijven over geautomatiseerde kassasystemen en heeft 37 procent een zogenoemde smart safe. Zo’n kluis kan contant geld automatisch tellen, controleren en registreren.
Daarmee laat het onderzoek een interessante ontwikkeling zien: digitalisering hoeft contant geld niet volledig uit te sluiten. Technologie kan ook worden ingezet om het verwerken van cash efficiënter en veiliger te maken.
Privacy en afhankelijkheid
Voor consumenten zit aan de groei van digitale betalingen ook een keerzijde. Digitale betalingen laten in tegenstelling tot contant geld doorgaans een elektronisch spoor achter. Privacy is dan ook een belangrijk onderwerp bij de verdere digitalisering van het betalingsverkeer. De ECB stelde in eerder onderzoek vast dat 58 procent van de consumenten in de eurozone zich zorgen maakt over hun privacy bij digitale betalingen of andere bankactiviteiten. Tegelijkertijd groeit het gebruik van digitale betalingen snel. In 2024 werd 21 procent van de dagelijkse betalingen online gedaan en was cash bij fysieke verkooppunten nog steeds de meest gebruikte afzonderlijke betaalmethode.
De uitdaging voor Europa is daarmee niet simpelweg kiezen tussen cash en digitaal. Het gaat erom dat consumenten verschillende betaalmogelijkheden houden en dat digitale betaalinfrastructuur betrouwbaar, veilig en toegankelijk blijft.
Digitale euro
De cijfers van de ECB geven bovendien extra context aan de discussie over de digitale euro. De Europese economie wordt steeds digitaler, terwijl contant geld de enige vorm van publiek geld is die consumenten momenteel rechtstreeks kunnen gebruiken. De digitale euro moet daar een digitale variant naast zetten. De ECB benadrukt dat de digitale euro contant geld niet moet vervangen, maar aanvullen. Dat is belangrijk, omdat een volledig digitale samenleving kwetsbaar kan worden wanneer bijvoorbeeld een betaalnetwerk, stroomvoorziening of internetverbinding uitvalt.
De ontwikkeling van digitale betaalmiddelen gaat ondertussen gewoon door. De forse groei van mobiele betalingen laat zien dat consumenten en bedrijven daar al volop gebruik van maken. Tegelijkertijd laat het onderzoek zien dat contant geld voorlopig nog een belangrijke plaats inneemt. De toekomst van betalen lijkt daarmee niet volledig cashloos te worden, maar vooral hybride: contant geld naast pinpassen, smartphones, digitale wallets en uiteindelijk mogelijk de digitale euro.