pcactive - Tech

Het Lab - Installeren MS-DOS 3.30

In deze aflevering, deel twee, proberen we een dertig jaar oude computer werkend te krijgen. Dat klinkt simpel, maar is in de praktijk een stuk lastiger omdat allerlei oude componenten niet meer gemaakt worden. Tweedehands onderdelen zijn nog beschikbaar, maar niet goedkoop.De nieuwe tweedehandse 80386 is gemaakt in een periode dat installeren vanaf een floppydisk heel normaal was. Aangezien deze diskettes niet meer gemaakt worden, is een alternatief plan nodig om DOS te installeren. In plaats van een fysieke diskette-emulator besloot ik weer eens moeilijk te doen.

21 januari 2026

Denkwerk: AI als meestermanipulator

AI-systemen worden altijd ontworpen om specifieke doelen te bereiken, maar kunnen die doelen soms op onbedoelde en zelfs ongewenste manieren proberen realiseren. Er zijn talloze voorbeelden van AI-systemen die valsspelen in een spel of zelfs mensen naar de mond praten, misleiden of manipuleren.

21 oktober 2025

Expositie over AI in het Philips Museum

Midden in Eindhoven staat het oude fabriekje waar Gerard Philips in 1891 zijn eerste gloeilampen produceerde. Hier is nu het moderne Philips Museum gevestigd, dat je meeneemt in het verhaal van het bedrijf. HCC ging op bezoek.

25 augustus 2025

Denkwerk: DeepSeek innoveert onder beperkingen

In januari werd de AI-wereld opgeschrikt door DeepSeek-R1, een Chinees groot taalmodel. Het bleek vergelijkbare prestaties te leveren als de beste modellen van dat moment, maar aanzienlijk goedkoper. En dat ondanks de exportbeperkingen van de Amerikaanse overheid, waardoor DeepSeek niet over de beste hardware kon beschikken.

27 juli 2025

Het Lab: Boot strappable builds (deel 2)

In deze aflevering laat ik zien hoe we met een binair programma van minder dan 512 bytes in vijf tussenstappen een moderne Linux-distributie kunnen compileren. Op dit moment is het alleen nog voor de i386 en x86_64-processoren, maar er wordt hard gewerkt om hetzelfde ook voor arm en riscv te realiseren.

14 juni 2025

Denkwerk: Grote taalmodellen zijn kinderen van hun makers

Wanneer je met een groot taalmodel zoals ChatGPT aan het chatten bent, denk je misschien dat de antwoorden objectief en neutraal zijn. Niets is minder waar: sommige taalmodellen zijn duidelijk pro-westers, andere anti-westers; sommige volgen een liberale ideologie, andere zijn socialistisch. Net zoals bij mensen geldt: weet met wie je praat.

11 mei 2025

Het Lab: Dusk OS

Met enige regelmaat vragen lezers mij waarom ik maffe ideeën bedenk en vervolgens jarenlang bezig ben met het uitzoeken. Ten eerst is het gewoon leuk, maar het leidt ook vaak naar soortgelijke ideeën met een compleet andere insteek. In deze aflevering een besturingssysteem voor als onze maatschappij vijftig jaar terugvalt in de tijd...

7 maart 2025

Denkwerk: AI-beeldgeneratoren vergiftigen

Grafische kunstenaars zien de laatste jaren tot hun grote ontsteltenis dat bedrijven hun kunstwerken zonder hun toestemming gebruiken om AI-modellen mee te trainen. Die modellen kunnen dan allerlei afbeeldingen in dezelfde stijl genereren. Maar de kunstenaars hebben nu wapens om terug te vechten, met namen als Glaze en Nightshade.

31 december 2024

Denkwerk: Rekenen met origami

Origami, de Japanse kunst van het papier vouwen, heeft heel wat meer mogelijkheden dan je op het eerste gezicht zou denken. Twee wiskundigen hebben nu bewezen dat je in principe elke berekening kunt uitvoeren met papier dat je in één vlak vouwt. In deze Denkwerk tonen we je hier een glimp van door logische poorten te vouwen.

25 oktober 2024

Het Lab: Moderne disassembler

De Zyxel NSA310 bevat in zijn (haar?) naam een verwijzing naar een organisatie die een opensourcetool heeft ontwikkeld. Dankzij deze tool kon ik de logica in de firmware checksum achterhalen. Vroeger was het ontleden van machinetaal zeer moeilijk, maar dat is nu veranderd...

4 september 2024

Het Lab: Naar de schroothoop?

Tegenwoordig veroudert hardware enorm snel – vaak kunstmatig – en verdwijnt vervolgens op de schroothoop. Zonde! Met wat kennis van zaken kunnen veel van deze apparaten weer nuttig en zonder beveiligingsproblemen worden ingezet. In deze aflevering begin ik met een exemplaar uit de categorie Network-attached storage (nas).

24 juni 2024

Denkwerk: AI als wapen voor cybercriminelen

Grote taalmodellen zoals ChatGPT hebben talloze toepassingen, van e-mails opstellen en teksten samenvatten tot computercode ontwikkelen. Dat is ook criminelen niet ontgaan. Ze gebruiken de technologie onder andere om overtuigende phishingmails te schrijven en geavanceerde malware te ontwikkelen.

27 april 2024

Denkwerk: De mensen achter ChatGPT

ChatGPT en andere tools voor generatieve AI worden getraind op invoer van mensen. Maar dat gaat verder dan louter een statistische analyse van menselijke teksten. Op de achtergrond houden mensen strak de touwtjes in handen om hun voorkeuren in te bouwen. Anders zou het resultaat van ChatGPT ronduit onbruikbaar zijn.

8 maart 2024

Denkwerk: Hoe generatieve AI het web misschien waardeloos maakt

ChatGPT en andere tools voor generatieve AI worden steeds vaker ingezet om teksten te (helpen) schrijven op het web. Je kunt je de vraag stellen hoe correct al die teksten dan zijn, maar er liggen nog grotere problemen op de loer. Want wat als de volgende versie van ChatGPT ook wordt getraind op die teksten? Dat zou desastreus zijn voor de kwaliteit…

1 januari 2024

Denkwerk: Prompt injection: hack ChatGPT en andere AI-toepassingen

ChatGPT kan vragen beantwoorden, teksten samenvatten en gedichten schrijven. Door die veelzijdigheid wordt de chatbot steeds vaker aan andere software gekoppeld, zoals een e-mailprogramma om je te helpen met e-mails te formuleren. Maar met die koppeling introduceer je een fundamentele kwetsbaarheid: prompt injections. Wat is het probleem, en is het wel op te lossen?

24 oktober 2023

AI-agents zijn handelende taalmodellen zonder realiteitsbesef en met beperkingen

Grote taalmodellen zijn inmiddels bij veel mensen ingeburgerd geraakt, maar hun rol blijft vaak beperkt tot het voeren van gesprekken. AI-agents gaan een stapje verder en kunnen ook autonoom handelen. Aan de basis liggen de vertrouwde grote taalmodellen, die echter beschikken over tools die ze kunnen inzetten. Afgelopen jaar zijn AI-agents heel wat krachtiger geworden, maar ze hebben ook duidelijke beperkingen.

21 januari 2026

Het Lab: MS-DOS 3.30

IBM lanceerde op 12 augustus 1981 zijn model 5150. Deze pc is tot vandaag nog steeds de basis van de vele desktop- en laptopsystemen die worden verkocht. Vanwege backwards-compatibiliteit heeft het ook vele verrassingen waar we tegenaan lopen als we een retrosysteem in gebruik willen nemen.

4 oktober 2025

Het Lab: 80386

In deze aflevering proberen we een dertig jaar oude computer werkend te krijgen. Dat klinkt simpel, maar is in de praktijk een stuk lastiger omdat allerlei oude componenten niet meer gemaakt worden. Tweedehands onderdelen zijn nog beschikbaar, maar niet goedkoop.

14 augustus 2025

Denkwerk: Grote taalmodellen zullen altijd hallucineren

Grote taalmodellen zoals ChatGPT zijn berucht om hun neiging om te ‘hallucineren’: ze geven regelmatig volledig verzonnen antwoorden. Hoewel hallucinaties nooit volledig zijn uit te sluiten, bestaan er wel technieken om ze te verminderen.

14 juni 2025

Het Lab: Boot strappable builds

Hardware en software vertrouwen is sinds de eerste aflevering van Het Lab in april 1998 een belangrijk onderwerp geweest. Omdat beide steeds complexer worden, is dit steeds lastiger om te controleren. Het afgelopen jaar is er qua software echter voor Linux-gebruikers een doorbraak bereikt.

12 mei 2025

De revolutionaire kracht van AI agents in de tech-wereld

In een wereld die steeds sneller digitaliseert, winnen AI agents aan populariteit binnen diverse sectoren. Deze autonome systemen veranderen niet alleen de manier waarop bedrijven werken, maar bieden ook krachtige voordelen op het gebied van efficiëntie en automatisering. In dit artikel nemen we je mee in de kernaspecten van AI agents, van hun werking en samenstelling tot hun toepassingen en uitdagingen. Lees verder om meer te ontdekken over deze innovatieve technologie.

19 maart 2025

Denkwerk: AI-chatbots veranderen onze taal

Eind 2022 werd ChatGPT publiek beschikbaar. Twee jaar later is het effect van de AI-chatbot op ons taalgebruik al onmiskenbaar. Onderzoekers hebben in artikels op de medische website PubMed een opvallende toename gevonden van woorden als ‘delve’, ‘crucial’, ‘potential’ en ‘significant’. Hun verklaring? Het grote taalmodel van OpenAI wordt steeds vaker ingezet om teksten te (her)schrijven.

2 februari 2025

Het Lab: [MEM/0]

In plaats van een Spaanse handleiding proberen te lezen, is het veel gemakkelijker om 6502 machinetaal te volgen. Ik ben vreemd, maar dat mag na ruim 26 jaar Het Lab bekend zijn. Het resultaat is dat ik nu weet hoe we het geheugen kunnen uitlezen en aanpassen. Dat is de eerste stap in het tot leven wekken van een “dode computer”.

21 december 2024

Het Lab: Zolder vondst

De meeste projecten van mij kosten vele jaren. Niet continu, want op een gegeven moment loop ik vast en pak ik een ander – soms nieuw – project weer op. Dankzij de vondst van een unieke 6502 experimenteersysteem op een zolder, heb ik de laatste weken mijn ‘dode computer’ project weer opgepakt.

4 oktober 2024

Denkwerk: Energiezuinige chips met gepulste neurale netwerken

Apparaten zoals fitnesstrackers meten continu sensordata zoals je hartslag. Met gepulste neurale netwerken kunnen hierin snel patronen worden gedetecteerd. Neuromorfische chips zoals die van het Nederlandse Innatera Nanosystems doen dat heel energiezuinig.

23 augustus 2024

Denkwerk: Een grondwet voor veilige AI

Als we een AI-model zoals ChatGPT gebruiken, willen we doorgaans dat de uitvoer in lijn ligt met onze normen en waarden. Anthropic gebruikt voor zijn chatbot Claude een originele aanpak: het ontwikkelde een ‘grondwet’ met principes waaraan het AI-model zich moet houden. Het resultaat: een chatbot die we veel meer kunnen sturen.

10 juni 2024

Het Lab: Derderangs internet

In RFC1338 (juni 1992) werd het opraken van IPv4 benoemd. Ruim twintig jaar later is dat memo bij meerdere Nederlandse providers vergeten en beginnen nu derderangs internetverbindingen te ontstaan. Dat vormt een serieus risico, nu we steeds afhankelijker worden van een goed functionerend internet.

27 april 2024

Het Lab: IPv6 dossier heropend

In november 2005 noemde ik IPv6 voor de eerste keer. Dat leidde via de nodige hobbels (en tijdgebrek) uiteindelijk tot mijn eerste IPv6-pakketjes naar de buitenwereld op 8 februari 2007 [https:// www.hetlab.tk/pneumatix/ ipv6-tunnel-aangelegd]. In 2011 meende ik het dossier te kunnen sluiten, omdat alle providers publiekelijk beloofden om IPv6 uit te gaan rollen.

27 februari 2024

Het Lab: Sudoku (deel 3)

In deze derde en laatste aflevering over Sudoku’s laat ik zien dat veel van de 33 patronen waaronder de X-wing een krachtig stukje logica verbergen. Wie dat doorheeft, kan al die patronen vergeten!

21 december 2023

Het Lab: Sudoku (deel 2)

Het oplossen van een Sudoku is dankzij brute kracht een eitje voor de computer. Dat wordt anders als we de computer menselijke logica willen leren. In deze aflevering het eerste resultaat van vele uren programmeren.

22 oktober 2023

Pagina 1 van 4

Actueel

Nieuws

EU-adviesorgaan pleit voor toewijzing van bovenste 6 GHz-band aan mobiele netwerken in plaats van wifi

19 november 2025

'Meld je aan voor de nieuwsbrief'

'Abonneer je nu op een of meerdere van onze nieuwsbrieven en blijf op de hoogte van onze activiteiten!'

Aanmelden