De overheid en de energiesector willen de komende jaren fors meer grote batterijen in Nederland realiseren. Daarmee moet het elektriciteitsnet flexibeler worden en kunnen overschotten aan duurzame stroom beter worden opgeslagen. De afspraken zijn ook relevant voor particulieren met een thuisbatterij, omdat ze onderdeel zijn van een bredere ontwikkeling waarbij energieopslag een steeds belangrijkere rol krijgt.
Het kabinet mikt op 110 gigawattuur (GWh) aan batterijcapaciteit in 2040. Dat is ruim vijftig keer zoveel als de capaciteit die eind 2025 in Nederland beschikbaar was. Toen stond de teller op ongeveer 2,1 GWh. De doelstelling maakt deel uit van het Nationaal Plan Energiesysteem en omvat verschillende vormen van batterijopslag, waaronder grootschalige batterijparken en thuisbatterijen.
De uitbreiding is nodig omdat de productie van duurzame elektriciteit steeds sterker afhankelijk is van het weer. Op zonnige en winderige dagen kan meer stroom worden opgewekt dan op dat moment wordt verbruikt. Met batterijen kan die elektriciteit tijdelijk worden opgeslagen en later worden gebruikt, bijvoorbeeld wanneer zonnepanelen en windmolens minder produceren.
Daarnaast moeten batterijen helpen om overbelasting van het elektriciteitsnet tegen te gaan. Op momenten waarop lokaal veel elektriciteit wordt geproduceerd of verbruikt, kunnen batterijen stroom opnemen of juist terugleveren. Volgens het kabinet kan een slimme inzet van energieopslag ook de noodzaak voor kostbare uitbreidingen van het elektriciteitsnet verminderen.
25 acties om batterijopslag te versnellen
Om de groei van energieopslag te versnellen, hebben overheid, netbeheerders, de Autoriteit Consument & Markt (ACM), regionale overheden en brancheorganisatie Energy Storage NL een gezamenlijke Beleidsagenda Energieopslag opgesteld. Daarin staan 25 acties om bestaande knelpunten weg te nemen.
Een belangrijk onderdeel is het versnellen van vergunningprocedures voor grootschalige batterijprojecten. Ook moeten er duidelijkere afspraken komen over de locaties waar grote batterijen kunnen worden geplaatst en de voorwaarden waaronder ze op het elektriciteitsnet worden aangesloten.
Verder wordt gekeken naar financiële stimulansen. Zo onderzoekt de ACM of aangepaste nettarieven voor energieopslag mogelijk zijn en verkent het ministerie of batterijopslag bij zonneparken via de SDE++ ondersteund kan worden. Voor de Flex-e-subsidie is in 2027 bovendien 35 miljoen euro gereserveerd.
Ook vergoeding voor bezitters van een thuisbatterij
De plannen zijn niet uitsluitend gericht op grote batterijparken. Ook particuliere huishoudens kunnen een bijdrage leveren aan het ontlasten van het elektriciteitsnet. Wie een thuisbatterij, warmtepomp of laadpaal heeft, kan daarvoor een vergoeding krijgen van de energieleverancier.
Het idee is dat deze apparaten slim en automatisch worden aangestuurd. Wanneer er weinig vraag naar elektriciteit is, kan een thuisbatterij extra stroom opslaan. Op momenten waarop het elektriciteitsnet zwaar wordt belast, kan de batterij juist elektriciteit terugleveren. Daarmee helpen huishoudens om pieken in de vraag en het aanbod op te vangen.
Sinds 1 november 2026 kunnen huishoudens in Gelderland, Utrecht, Flevoland en Noord-Brabant bij een aantal energieleveranciers aan deze regeling deelnemen. Het gaat om regio's waar het elektriciteitsnet momenteel het zwaarst onder druk staat. In 2027 moet de regeling ook beschikbaar komen voor huishoudens in de rest van Nederland. De precieze voorwaarden en vergoedingen zijn afhankelijk van de energieleverancier.
Thuisbatterij krijgt een grotere rol in het energiesysteem
De nieuwe afspraken laten zien dat energieopslag een steeds belangrijkere plaats krijgt in het Nederlandse energiesysteem. Voor particulieren kan dat op termijn interessant zijn. Een thuisbatterij kan niet alleen helpen om meer eigen zonnestroom te benutten, maar mogelijk ook een bron van inkomsten worden wanneer de eigenaar de batterij beschikbaar stelt om het elektriciteitsnet te ondersteunen.
Daarbij is wel van belang dat niet iedere thuisbatterij automatisch geschikt is voor deelname aan dergelijke regelingen. De aansturing, de mogelijkheden om elektriciteit terug te leveren en de voorwaarden van de energieleverancier spelen een belangrijke rol.
De overheid en de energiesector willen de voortgang van de plannen jaarlijks volgen. Daarmee moet duidelijk worden of Nederland op koers ligt om in 2040 de beoogde 110 GWh aan batterijcapaciteit te bereiken.