Ook in Europa zijn we afhankelijk van een handvol machtige, vooral Amerikaanse technologiebedrijven en daar voelen we ons steeds minder comfortabel bij. Gelukkig zijn er ook (Europese) alternatieven beschikbaar.
Een beperkte groep zeer grote technologiebedrijven speelt een centrale rol in de digitale economie: de zogeheten Big Tech. Ze bieden onder meer zoekmachines, sociale netwerken, app-stores, besturingssystemen, AI-applicaties, cloud-infrastructuur en online markplaatsen aan.
Het gaat hoofdzakelijk om Amerikaanse ‘Big Five’: Alphabet (moederbedrijf van Google), Amazon, Apple, Meta (Facebook, Instagram, WhatsApp) en Microsoft, maar soms rekent men daar ook bedrijven bij als Nvidia (vooral AI-chips) en Tesla, en ook ByteDance (TikTok) of zelfs Netflix.
Ze hebben allemaal een wereldwijd bereik en vaak een overheersende marktpositie. Bovendien nemen ze regelmatig concurrenten over en bieden ze steeds meer diensten aan, verspreid over meerdere lagen van de digitale keten, zoals apps, clouddiensten en infrastructuur.
De ‘Big Five’ van Big Tech (bron: Wikimedia Commons)
Macht
We nemen Google even als voorbeeld: je gebruikt een smartphone met het besturingssysteem Android, met Gmail voor e-mail, Google Drive voor bestanden, Google Foto’s voor back-ups, Google Maps voor navigatie en de Play Store voor apps. Al deze diensten koppel je aan één Google-account en ze delen data en instellingen.
We noemen zo’n opzet een ‘ecosysteem’ en dit maakt je natuurlijk wel afhankelijk en kwetsbaar: een bedrijf kan zomaar prijzen verhogen of een (onvoorspelbare) regeringsleider verbiedt een dienst plots in een bepaald land. Big Tech heeft niet alleen veel economische macht, maar verwerft ook steeds meer politieke macht, door hun invloed op informatie en communicatie en zo op de publieke opinie. Daarnaast verzamelt Big Tech enorme hoeveelheden data, wat aanzienlijke privacy-risico’s inhoudt.
Tegenmacht
Daarom nemen overheden steeds meer initiatieven om deze groeiende macht in te perken, vooral juridisch maar ook technisch. De EU, die steeds meer het belang van zogenoemde digitale autonomie of soevereiniteit inziet, neemt hierin het voortouw met uitgebreide regelgeving, zoals de DMA (Digital Markets Act) en de DSA (Digital Services Act). De EU erkent tevens het belang van open standaarden, waardoor jouw gegevens niet binnen één platform hoeven te blijven. Daarnaast stimuleert de EU zogeheten ‘opensource’ software, waarbij iedereen de broncode kan inkijken en bewerken.
De EU tracht (ook) juridisch de machten in balans te houden
Eindgebruiker
Ook als eindgebruiker kun je mee de almacht van Big Tech tegengaan. Dit zal helaas niet in één klap lukken en de nodige inspanningen vergen. Beperk om te beginnen het delen van data, bijvoorbeeld door privacy-instellingen van diensten zoals sociale media aan te scherpen en door onnodige app-rechten in te trekken.
Gebruik waar mogelijk ook alternatieve software en diensten, los van Big Tech en waarom niet van Europese aanbieders. Pasklare uitstapstrategieën bestaan helaas niet; je zult dus zelf moeten ervaren welke alternatieven voor jou optimaal werken.
In dit artikel hebben we al enkele degelijke opties geselecteerd, zodat je sneller (op) weg geraakt. Je kunt ook zelf grasduinen op https://european-alternatives.eu/categories, met keuze uit een 60-tal categorieën. We gaan hier wel voorbij aan – complexere – oplossingen die je zelf moet hosten op een eigen server.
Europese alternatieven voor Big Tech, in bijna 60 categorieën
Alternatieven
In PC-Active 342 hebben we al 20 gratis Europese programma’s voorgesteld, als alternatief voor Amerikaanse software. In dit artikel richten we onze pijlen evenwel specifiek op diensten van Big Tech-bedrijven.
We bekijken concreet voornamelijk Europese alternatieven voor uiteenlopende cloudplatformen: diensten die op externe servers draaien en via internet beschikbaar zijn. We hebben het achtereenvolgens over zoekmachines, e-mail- en agendadiensten, dataopslag, foto- en videosharing, AI-chatbots en sociale media.
Besturingssysteem
Zoals gezegd blijft het voorlopig erg lastig om volledig los te komen van Big Tech. Dit hangt vooral samen met besturingssystemen van Microsoft (Windows), Apple (iOS en macOS) en Google (Android).
Op desktop-pc’s en laptops kun je eventueel een Linux-variant overwegen. Voor beginners zijn onder meer Linux Mint (Cinnamon; vooral geschikt voor Windows-overstappers; www.linuxmint.com), elementary OS (macOS-achtige uitstraling; www.elementary.io) en het populaire Ubuntu (www.ubuntu.com) aan te raden.
Voor mobiele besturingssystemen vermijd je iOS alleen door geen iPhone te kopen, terwijl je bij Android-toestellen eventueel een alternatief besturingssysteem kunt installeren, zoals het Europese GrapheneOS (www.grapheneos.org), het gebruiksvriendelijke /e/OS (www.e.foundation/e-os) of LineageOS (www.lineageos.org). Deze systemen zijn privacy-vriendelijker en leveren standaard geen Google-diensten mee, al zijn ze wel gebaseerd op Android.
Het vriendelijke startscherm van het Europese GrapheneOS
De rest van dit artikel is alleen beschikbaar voor HCC-leden. Ben je HCC-lid? Om het gehele artikel te lezen dien je ingelogd te zijn. Nog geen HCC-lid? Word nu lid en kies je welkomstgeschenk!
